Καρλ Μαρξ: Το Κεφάλαιο (για την “εργάσιμη ημέρα” και το 8ωρο)

(Απόσπασμα από τον πρώτο τόμο του Κεφαλαίου, κεφ. όγδοο, «Η εργάσιμη ημέρα»,
που αναφέρεται στην διεκδίκηση των εργατών για το 8ωρο)

Στις Ενωμένες Πολιτείες της Βόρειας Αμερικής παρέλυε κάθε αυτοτελές εργατικό κίνημα, όσο καιρό η δουλεία παραμόρφωνε ένα μέρος της δημοκρατίας. Η εργασία των ανθρώπων με λευκή επιδερμίδα δεν μπορεί να χειραφετηθεί εκεί όπου στιγματίζεται η εργασία των ανθρώπων με μαύρη επιδερμίδα. Από τον θάνατο της δουλείας όμως ξεπήδησε αμέσως μια καινούργια ξανανιωμένη ζωή. Ο πρώτος καρπός του εμφυλίου πολέμου ήταν η ζύμωση για το οχτάωρο που με ταχύτητα ατμομηχανής προχωρεί από τον Ατλαντικό ως τον Ειρηνικό Ωκεανό, από τη Νέα Αγγλία ως την Καλιφόρνια.

Μαρξ – Ένγκελς: Η αρχαία δουλεία και η παγκόσμια κουλτούρα

Κείμενα για την Τέχνη*

Η δουλεία ανακαλύφθηκε. Έγινε γρήγορα ή κυρίαρχη μορφή παραγωγής σ’ όλους τους λαούς που εξελίσσονταν ξεπερνώντας την παλιά κοινότητα, αλλά τελικά αποδείχτηκε βασική αιτία της παρακμής τους. Χάρη στη δουλεία ο καταμερισμός της εργασίας ανάμεσα στη γεωργία και τη βιομηχανία έφτασε σε σημαντικό επίπεδο και δημιούργησε το άνθος του αρχαίου κόσμου : τον ελληνικό πολιτισμό. Δίχως τη δουλεία δεν θα μπορούσε να υπάρξει μήτε το κράτος, μήτε η τέχνη, μήτε η  επιστήμη της αρχαίας Ελλάδας· δίχως αυτήν δε θα είχε υπάρξει ποτέ η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Χωρίς όμως τις βάσεις του ελληνικού πολιτισμού και της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας δε θα υπήρχε και η σύγχρονη Ευρώπη. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ούτε στιγμή πως ολόκληρη η οικονομική και πνευματική ανάπτυξή μας έχει σαν προηγούμενό της μια κατάσταση, όπου η δουλεία ήταν και αναγκαία αλλά και γενικά αναγνωρισμένη. Μ’ αυτή την έννοια μπορούμε να πούμε πως χωρίς την αρχαία δουλεία δε θα υπήρχε ο σύγχρονος πολιτισμός.