28η Οκτωβρίου: Ο Μύθος ως Γεγονός

 

Σήμερα, όταν σκεφτόμαστε το φασισμό και το ναζισμό, συνειρμικά, και όχι αδικαιολόγητα, μας έρχονται στου νου εικόνες από σειρές με  πειθαρχημένους άριους να παρελαύνουν με δάδες και σκεφτόμαστε τον ρατσισμό, τον σοβινισμό, τον πόλεμο, την καταστροφή. Εύκολες πλάνες… Γιατί μπορεί αυτά να ισχύουν, όμως στρέφουν την προσοχή μακριά από τους αστικούς θεσμούς και τα παραδοσιακά πολιτικά και στρατιωτικά πρόσωπα που βοήθησαν το φασισμό να εδραιωθεί σχεδόν στο σύνολο των κρατών της Ευρώπης. Χωρίς, λοιπόν, την συναίνεση, την αποδοχή και  την ενεργό συμμετοχή της παραδοσιακής αστικής ελίτ, ο φασισμός δεν θα είχε αποδοχή.

16 Αυγούστου 1936: Το μαζικό κάψιμο βιβλίων από τον Μεταξά

 

Στις 16 Αυγούστου του 1936, γράφτηκε μια από τις πιο μαύρες σελίδες της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας. Ακολουθώντας το παράδειγμα του ναζιστικού καθεστώτος, το φασιστικό καθεστώς του Μεταξά, μόλις 12 μέρες μετά την εγκαθίδρυσή του, προχώρησε σε μια σκοταδιστική ενέργεια, αντάξια του απάνθρωπου χαρακτήρα του: διοργάνωσε μαζικό κάψιμο βιβλίων σε όλη την Ελλάδα!

Όταν ακούμε για κάψιμο βιβλίων, το πρώτο πράγμα που περνάει από το μυαλό μας είναι μάλλον οι μαύρες σελίδες της ιστορίας της χιτλερικής Γερμανίας. Στις αρχές Μάη του 1933, λίγο μετά την ανάδειξη των ναζί στην εξουσία, κάηκαν χιλιάδες βιβλία, ενώ οι συγγραφείς τους υπέστησαν διώξεις, εγκλεισμό σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, ακόμα και εκτελέσεις. Το φασιστικό καθεστώς Μεταξά, που ήταν επηρεασμένο και πολιτικά συγγενικό με τα αντίστοιχα καθεστώτα σε Γερμανία και Ιταλία, μιμήθηκε την ενέργεια αυτή, λίγες μέρες μετά την πραξικοπηματική άνοδό του στην εξουσία. Φυσικά, το κάψιμο των βιβλίων δεν έγινε τυχαία, αλλά ήταν μια συνειδητή πράξη τρομοκράτησης του εργατικού κινήματος και ταύτισης με το ναζισμό.

Η λογοτεχνική διανόηση και η δικτατορία του Μεταξά

Στις αρχές του 1937, ο Μεταξάς αισθανόταν το καθεστώς του ικανοποιητικά εδραιωμένο, ώστε να κηρύσσει την δημιουργία «Τρίτου Ελληνικού Πολιτισμού». Το γλωσσικά διαταραγμένο αίτημα του δικτάτορα διατύπωνε ένα φυλετικό σχήμα με δυναμικό πεδίο αναφοράς τον φασίζοντα εθνοκεντρισμό: «Δεν θέλομεν τους ξένους πολιτισμούς…Πρέπει να εξορμήσωμεν από εκεί που ευρισκόμεθα, δια να μεταφέρωμεν εσωτερικώς πλέον τα περιθώρια του πολιτισμού μας εις ακόμη μακρύτερα περιθώρια».

Tο μοναρχοφασιστικό καθεστώς της 4ης Aυγούστου όργανο κατάπνιξης των δικαιωμάτων του λαού πατριδοκάπηλου εθνικισμού και άγριου αντικομμουνισμού

Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε τη μαρξιστική άποψη που εξέφρασε ο Γκ. Δημητρόφ για το φασισμό: «O ερχομός του φασισμού στην εξουσία δεν είναι μια συνηθισμένη αντικαταστάση μιας αστικής κυβέρνησης με μία άλλη, αλλά αλλαγή μιας κρατικής μορφής ταξικής κυριαρχίας της αστικής τάξης με άλλη μορφή, με την ανοιχτή τρομοκρατική διχτατορία». Αυτό ακριβώς έκφρασε και η εγκαθίδρυση της 4ης Αυγούστου το 1936 σε μια περίοδο χρονική που η κυριαρχία του φασισμού στη Γερμανία, την Iταλία και αργότερα την Iσπανία σημάδεψε την ιστορία της Ευρώπης.